De toerist die zich op vakantie graag waagt aan traditionele hapjes en drankjes doet er in Rusland goed aan een portie beef stroganoff te bestellen om dit vervolgens weg te spoelen met een glas wodka. Maar dan wordt het lastig. Want hoe destilleer je uit de gemiddelde menukaart de Russische termen voor deze culinaire klassiekers? Een ‘водка’ is misschien nog te herkennen, maar naar ‘Бефстроганов’ moet je toch even zoeken.

Na de tien dagen die ik vorige maand in Rusland verbleef, kon ik de bekendste menukaartelementen inmiddels wel van elkaar onderscheiden. Net als de namen van de meeste metrostations en de woorden voor in- en uitgang (voor de liefhebber: вход en выход). Toch heb ik me tijdens die tien dagen blijvend verbaasd over het gebrek aan kennis van het Engels bij de meeste Russen die ik ‘sprak’ (of althans: een poging deed tot) en bij wie ik in de meeste gevallen bleek aangewezen op plaatjes, gebaren en symbolen.

Met deze vormen van non-verbale communicatie kwam ik op zich een heel eind. Toch maakte ik de fout te denken dat ik ook verbale communicatie tot op zekere hoogte zou begrijpen, namelijk door goed naar de intonatie van de sprekende Rus te luisteren. Deze gedachte bleek ongegrond. Ik heb me zelfs bijna een trein uit laten zetten omdat ik uit de agressief klinkende Russische uitspraken van de conducteur meende te begrijpen dat ik een verkeerd kaartje had gekocht. In werkelijkheid bleek hij met zijn barse geschreeuw slechts te willen aanduiden wat mijn coupénummer was.

Klanken en intonatie kunnen dus misleidend zijn en een beroep doen op onze vooroordelen. Omdat Russen geneigd zijn harder te gaan praten (roepen, schreeuwen) zodra je ze niet begrijpt – alsof niet de taal zelf maar het volume de oorzaak van de taalbarrière is – lijkt het of ze constant boos en geïrriteerd zijn. (Hun norse gezichtsuitdrukking doet aan deze gedachte overigens geen afbreuk.)

Dit fenomeen deed me denken aan een videofragment dat ik ooit zag, waarin Nederlandse jongeren discussiëren over onder andere het Turks (vanaf minuut 3:25). Ze zien een video waarin twee jongens in het Turks met elkaar praten over huisdieren – eerst zonder ondertiteling, dan met. Wat blijkt: de jongeren denken aanvankelijk dat de twee jongens ruzie met elkaar hebben, maar dat is een misvatting. Zoals een van de toehoorders het verwoordt: ‘De Turkse taal zelf klinkt al heel agressief.’

Ik vond dat fragment destijds best confronterend. Het laat zien hoezeer wij eigenlijk zijn gefocust op klanken en hoeveel vooroordelen we over die klanken kunnen hebben. En blijkbaar had ik van de video niet eens iets geleerd, gezien De Aanvaring met de Russische treinconducteur. Volgende keer volg ik voor mijn vakantie toch maar een lesje Russisch…

Eerder verschenen op geenwoordchineesbij.nl.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorie

Geen woord Chinees bij

Tags

,