24 juli 2013

Blaaif baai maai

Ik heb de band lek, zeggen Twentenaren als ze door een klapband te laat komen op een afspraak. Wanneer hun echtgenote griep heeft, hebben ze de vrouw ziek.

Randstedelingen zullen deze constructies niet snel in de mond nemen, maar zij hebben weer hun eigen dialect. Het Poldernederlands bijvoorbeeld, dat – in tegenstelling tot het genoemde Twentse voorbeeld – vooral een klankfenomeen is (‘blaaif baai maai’ in plaats van ‘blijf bij mij’). En wat te denken van de Gooische r, aan de verspreiding waarvan volgens sommige critici de zangers en zangeressen van Kinderen voor Kinderen schuldig zijn…

Dialecten zijn springlevend. Ze bestaan al eeuwenlang, ontwikkelen zich constant en er komen steeds nieuwe varianten bij, zoals straattaal. Voor Nicoline van der Sijs, historisch taalkundige en onderzoeker bij het Meertens Instituut, is dit reden voor een nieuw project: een website waarop zoveel mogelijk oudere en jongere Nederlandse dialectwoordenboeken komen te staan.

De bedoeling is dat bezoekers van de website, die in de tweede helft van 2014 af moet zijn, dialectwoorden en hun betekenis snel online kunnen opzoeken. Ook kunnen ze van standaardtaalwoorden vinden hoe die in een bepaald dialect worden uitgesproken. Ze ontdekken dan bijvoorbeeld dat het ABN-woord ‘huis’ in Groningen ook wel wordt uitgesproken als ‘hoes’ en in het oosten van het land als ‘huus’. Ooit sprak trouwens iedereen in de Nederlanden over een ‘hoes’ en een ‘moes’ (muis). Pas toen in het gewest Holland rond de zestiende eeuw de vorm ‘huis’ opkwam, is die zich langzaam over de rest van het land gaan verspreiden – de zogeheten Hollandse Expansie – zodat de ui-varianten van oe-woorden uiteindelijk in het ABN terechtkwamen.

Overigens zijn Nicoline van der Sijs en haar medeprojectleider Hans Beelen voor hun project nog altijd op zoek naar onbekende, in eigen beheer gepubliceerde of ongepubliceerde dialectwoordenboeken of dialectwoordenlijsten. Ook digitale bestanden van dialectwoordenboeken zijn welkom. Op de website van het Meertens Instituut staat meer informatie.

Eerder verschenen op geenwoordchineesbij.nl.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Categorie

Geen woord Chinees bij

Tags

, ,